هشتمین نمایشگاه توانمندیهای صادراتی جمهوری اسلامی ایران (ایران اکسپو ۱۴۰۵) بنا بر اعلام رسمی، از ۲۸ خردادماه به مدت پنج روز تا یکم تیرماه ۱۴۰۵ برگزار خواهد شد. امیر روشنبخش، از مسئولان سازمان توسعه تجارت ایران، با تأکید بر اهمیت این رویداد، ایران اکسپو را یکی از مهمترین ابزارهای تقویت دیپلماسی تجاری کشور دانسته و هدف آن را توسعه صادرات غیرنفتی، معرفی ظرفیتهای تولیدی و گسترش همکاریهای تجاری با هیأتهای خارجی عنوان کرده است.
با این حال، آنچه در عمل رخ داده، فاصله معناداری با این اهداف اعلامی دارد؛ چراکه تا همین اواخر، در تقویم رسمی سایت نمایشگاه بینالمللی تهران، زمان برگزاری این رویداد ۸ تا ۱۲ اردیبهشتماه درج شده بود؛ موضوعی که سردرگمی گستردهای را در میان شرکتها، تشکلها و هیأتهای خارجی ایجاد کرد.
تقویمی که قابل اتکا نیست
نمایشگاهی با محوریت صادرات و مخاطبان بینالمللی، نیازمند تقویمی دقیق، شفاف و چندساله است. در بسیاری از کشورهای پیشرو، نمایشگاههای بزرگ حتی تا پنج سال آینده برنامهریزی مشخص دارند. اما ایران اکسپو در فاصله کمتر از چند ماه، چندین بار با تغییر زمان و ابهام در اجرا مواجه شده است.
بر اساس اطلاعات موجود، این نمایشگاه ابتدا برای اردیبهشت ۱۴۰۵ برنامهریزی شد، سپس به اواخر فروردین انتقال یافت و حتی فراخوان ثبتنام نیز صادر شد. اما اندکی بعد، اطلاعیهای منتشر شد مبنی بر اینکه ثبتنامها رسمی نبوده و هنوز مدیر اجرایی نمایشگاه تعیین نشده است؛ آن هم در شرایطی که تنها حدود سه ماه تا زمان اعلامشده باقی مانده بود.
هشدار رسمی و تشدید ابهام
در تاریخ ۸ بهمنماه، سازمان توسعه تجارت ایران با صدور هشداری رسمی اعلام کرد که فرآیند انتخاب مجری نمایشگاه ایران اکسپو ۲۰۲۶ به پایان نرسیده و هیچ شرکت یا مجموعهای به عنوان مجری نهایی معرفی نشده است. این هشدار در پی اقدام برخی شرکتها برای ثبتنام، فروش غرفه و بستههای اسپانسری صادر شد.
سازمان توسعه تجارت تأکید کرد که تنها مرجع رسمی اطلاعرسانی درباره زمان، مکان و نحوه برگزاری نمایشگاه، خود این سازمان است و فعالان اقتصادی باید تا اعلام رسمی، از هرگونه ثبتنام و واریز وجه خودداری کنند. با وجود این هشدار، مدتی بعد دوباره نام ایران اکسپو در تقویم نمایشگاه با همان تاریخ اردیبهشت درج شد و اکنون خبر از انتقال آن به اواخر خردادماه منتشر شده است.
این همه ناهماهنگی برای چه؟
پرسش اساسی اینجاست: نمایشگاهی که قرار است ویترین صادراتی ایران باشد، با این سطح از بیثباتی و ناهماهنگی، چگونه میتواند اعتماد شرکای خارجی را جلب کند؟ فعالان اقتصادی داخلی چگونه باید برای حضور، تولید محتوا، دعوت از مشتریان خارجی و برنامهریزی مالی تصمیمگیری کنند؟
واقعیت تلخ این است که ایران اکسپو نه متولی اجرایی با ثبات دارد، نه تقویم قابل اطمینان و نه زیرساختهایی در تراز نمایشگاههای معتبر جهانی. این در حالی است که کشورهای منطقه، بهویژه امارات، و کشورهای صنعتی مانند آلمان، نمایشگاه را به موتور محرک اقتصاد و تجارت خود تبدیل کردهاند.
مسئله فقط اقتصاد نیست
تا زمانی که دولتمردان نپذیرند نمایشگاهها رابطه مستقیم با توسعه اقتصادی، تجاری و حتی اجتماعی دارند، ارائه راهکارهای اساسی ممکن نخواهد بود. مشکلات اقتصادی یک سوی ماجراست؛ بیبرنامگی، ناهماهنگی نهادی و ضعف زیرساختی سوی دیگر. مجموعه این عوامل، تصویری از ضعف مدیریتی را ترسیم میکند که نهتنها به برند ایران اکسپو، بلکه به اعتبار تجاری کشور لطمه میزند.
واقعیت این است که امروز همه فعالان این حوزه در نوعی بلاتکلیفی به سر میبرند و آنچه تحت عنوان ایران اکسپو برگزار میشود، فاصله زیادی با اهداف واقعی و جایگاه استاندارد یک نمایشگاه بینالمللی دارد.
ایران اکسپو اگر قرار است ویترین صادراتی ایران باشد، پیش از هر چیز نیازمند ثبات مدیریتی، تقویم شفاف، متولی مشخص و زیرساختهای قابل دفاع است. در غیر این صورت، هر تعویق و هر اطلاعیه متناقض، یک گام دیگر از اعتماد داخلی و خارجی را از این رویداد دور خواهد کرد.
