به گزارش پایگاه خبری صنایع غذایی فودنا، روغن خوراکی در روزهای اخیر به کالایی کمیاب در خردهفروشیها تبدیل شده است. یا اساساً روغنی در فروشگاهها دیده نمیشود یا عرضه آن به شکل قطرهچکانی و محدود انجام میگیرد؛ بهگونهای که در بسیاری از فروشگاههای زنجیرهای، فروش روغن به هر مشتری به یک عدد محدود شده و برخی واحدهای صنفی نیز فروش روغن را مشروط به خرید سایر کالاها کردهاند.
صنایع: روغن خام نداریم
در واکنش به این شرایط، انجمن صنفی صنایع روغن نباتی اعلام کرده است که ذخایر روغن خام به پایان رسیده و برخی کارخانهها تعطیل شده یا در آستانه توقف تولید قرار دارند. به گفته این انجمن، تأمین فوری روغن خام، شرط ادامه فعالیت واحدهای تولیدی است.
توزیعکنندگان: روغن هست، اما گرانفروشی میشود
در مقابل، کنگری رئیس اتحادیه بنکداران، در گفتوگو با خبرگزاری تسنیم، توپ را به زمین صنایع انداخت و اعلام کرد: «کالاهایی که شرکتها در اختیار توزیعکنندگان میگذارند، متأسفانه با قیمتهای نامتعارف عرضه میشود.» وی، کارخانههای روغن را عامل اصلی گرانفروشی در بازار دانست.
وزارت جهاد: کمبود نداریم، حتی مازاد داریم
اما روایت وزارت جهاد کشاورزی کاملاً متفاوت است. این وزارتخانه تأکید دارد که نهتنها کمبودی در بازار روغن وجود ندارد، بلکه میزان عرضه بیش از نیاز کشور است.
مجید حسنیمقدم، مدیرکل دفتر بازرگانی داخلی معاونت توسعه بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی، با اشاره به گزارشهای کمبود شدید روغن در برخی شهرها و نیز کاهش ۴۳ درصدی تولید کارخانهها نسبت به مهر ۱۴۰۴، گفت: «نیاز کشور به روغن خوراکی بین ۱.۶ تا ۲.۲ میلیون تن است و برنامهریزی ما برای تأمین حدود ۲ میلیون و ۳۵۰ هزار تن انجام شده که بالاتر از نیاز برآوردی است.»
آمارهای رسمی واردات روغن
وی افزود: «برنامه تأمین شامل واردات ۱.۲ میلیون تن روغن خام گیاهی، ۵۰۰ هزار تن روغن پالم و تأمین از محل دانههای روغنی داخلی و وارداتی بوده است.»
به گفته حسنیمقدم و بر اساس آمار گمرک در هشتماهه امسال، واردات روغن خام با رشد ۷۲ درصدی به ۹۶۰ هزار تن، واردات روغن پالم با رشد ۴۱ درصدی به ۳۱۷ هزار تن و واردات دانههای روغنی با افزایش ۷ درصدی به ۱.۴۴ میلیون تن رسیده که مجموعاً حدود ۱.۷ میلیون تن روغن را تأمین کرده است.
دلایل کمبود از نگاه دولت
مدیرکل دفتر بازرگانی داخلی وزارت جهاد کشاورزی، افزایش صادرات محصولاتی نظیر چیپس، اسنک، سس، شیرینی و شکلات – که مصرف بالای روغن دارند – و همچنین تأخیر در تخصیص منابع ارزی به برخی بازرگانان را از عوامل ایجاد کمبودهای مقطعی و افت تولید کارخانهها عنوان کرد.
چرخه معیوب از تولید تا مصرف
بر اساس این گزارش، هر حلقه از زنجیره تأمین روغن، مسئولیت را از خود سلب کرده و به بخش دیگری منتقل میکند؛ خردهفروش میگوید روغن ندارد چون عمدهفروش تحویل نمیدهد، عمدهفروش صنایع را مقصر میداند، صنایع از کمبود روغن خام گلایه میکنند و دولت تأکید دارد که عرضه بیش از نیاز است.
احتکار در سایه بلاتکلیفی
آنچه در دل این تناقضها پنهان مانده، شکلگیری یک چرخه معیوب توزیع است. در شرایطی که زمزمههای افزایش قیمت یا آزادسازی نرخ روغن شنیده میشود، هر بخش از زنجیره، از تولید تا مصرف، بهنوعی اقدام به احتکار کرده است؛ حتی مصرفکنندگان نیز برای اطمینان از تأمین، بیش از نیاز خود اقدام به خرید میکنند.
با توجه به احتمال سوءاستفاده از روغن یارانهای برای صادرات محصولات فرآوریشده و همچنین اختفای بخش قابلتوجهی از روغن در شبکه توزیع، به نظر میرسد ورود جدی دستگاههای نظارتی برای شفافسازی و برخورد با احتکار، بیش از هر زمان دیگری ضروری است.