صنایع تبدیلی و کنسروی به عنوان یکی از بازوهای محوری امنیت غذایی و نگهداری بلندمدت مواد غذایی، نقشی استراتژیک در تنظیم بازار سبد مصرفی مردم ایفا می‌کنند. با این حال، تداوم فعالیت کارخانه‌های این بخش به دسترسی منظم، شفاف و باثبات به نهاده‌های اولیه بستگی دارد؛ مؤلفه‌ای که این روزها دستخوش تنش‌های بین‌المللی و ناهماهنگی‌های داخلی شده است.
تغییر مسیرهای لجستیک وارداتی و بحران کمبود ماهی تن
به گفته مسعود بختیاری، رئیس هیئت‌مدیره سندیکای صنایع کنسرو ایران، در فصولی از سال که امکان صید داخلی ماهی تن محدود است، چرخ این صنعت تماماً وابسته به واردات نهاده خام می‌چرخد. پیش‌تر بخش اعظم این محموله‌ها از مبادی سنتی مانند بندر جبل‌علی تأمین می‌شد، اما تحولات منطقه‌ای و محدودیت‌های اخیر فعالان اقتصادی را ناچار به استفاده از مسیرهای جایگزین کرده است. هماهنگی و تثبیت این مسیرهای جدید فرآیندی زمان‌بر و هزینه‌بردار بوده و دسترسی به موقع کارخانه‌ها به ماده خام اولیه تن‌ماهی را با کندی روبه‌رو کرده است.
رقابت نابرابر صنایع تبدیلی با صادرات خام گوجه‌فرنگی
چالش دیگر این صنعت مربوط به طلای سرخ مزارع یعنی گوجه‌فرنگی است. کاهش سطح زیرکشت از یک سو و جذابیت فزاینده نرخ ارز برای صادرات فله‌ای این محصول خام از سوی دیگر، موجب کسری عرضه به کارخانه‌های رب‌سازی و افزایش جهشی هزینه‌ها شده است. رئیس سندیکای صنایع کنسرو ضرورت مدیریت هوشمندانه صادرات گوجه‌فرنگی را مطرح کرد تا سهمیه صنایع تبدیلی داخلی فدای صادرات کوتاه‌مدت نشود.
نوسان هزینه‌ها و ضرورت تعدیل منطقی نرخ‌گذاری
این عضو هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی ایران تأکید کرد که صنایع کنسروی برای بقا، نیازمند شرایط قابل‌پیش‌بینی هستند؛ در حالی که جهش مداوم بهای اقلام اساسی و مواد بسته‌بندی، قدرت برنامه‌ریزی مالی را از واحدهای تولیدی سلب کرده است. وی یادآور شد که در سازوکار تعیین قیمت مصرف‌کننده، باید واقعی‌سازی قیمت نهاده‌ها در نظر گرفته شود تا تعادل میان دو کفه ترازوی منافع مصرف‌کننده و دوام تولیدکننده حفظ شود.
خطرات سرایت بحران به سایر شاخه‌های صنایع غذایی
صنعت کنسرو محدود به ماهی و رب نیست؛ گستره وسیعی از فرآورده‌های غیرگوشتی شامل انواع کنسرو لوبیا، سبزیجات و سس‌ها را شامل می‌شود که همگی پیوندی ناگسستنی با بخش کشاورزی و بازرگانی دارند. حل چالش این صنعت نیازمند سیاست‌گذاری هماهنگ میان وزارت جهاد کشاورزی، گمرک و وزارت صمت برای ایجاد ثبات پایدار در زنجیره تأمین است.