صادرات محصولات کشاورزی به دلیل ماهیت فسادپذیر و حساسیت بالای کالا، بیش از بسیاری از بخش‌های دیگر به زمان، قیمت و شرایط بازار مقصد وابسته است.
از همین رو، فعالان این حوزه معتقدند مقررات ارزی و ارزش‌گذاری صادرات باید با واقعیت‌های بازار و ویژگی‌های محصولات کشاورزی هماهنگ باشد.
سیاب حسن‌پور رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق رشت گفت: تعیین ارزش اظهار گمرکی ۱۳۴ سنت برای هر کیلوگرم کیوی در حالی که قیمت این محصول در بازار داخلی حدود ۵۰ تا ۶۰ سنت است، تعهد بازگشت ارز صادرکنندگان را افزایش داده و ادامه این روند می‌تواند مسیر صادرات واقعی محصولات کشاورزی را دشوار کند.
او با اشاره به آغاز فصل صادرات کیوی گفت: صادرکنندگان این محصول با موضوع ارزش‌گذاری گمرکی و تعهد بازگشت ارز مواجه هستند و در حال حاضر برای هر کیلوگرم کیوی، ارزش اظهار گمرکی ۱۳۴ سنت تعیین شده است.
رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق رشت ادامه داد: صادرکننده در چنین شرایطی باید برای هر کیلوگرم محصول، ارز بیشتری نسبت به ارزش واقعی فروش آن به کشور بازگرداند و در صورت عدم ایفای این تعهد، با مطالبه بدهی ارزی و پیگیری‌های مربوط مواجه می‌شود.
حسن‌پور با اشاره به آثار این وضعیت بر ترکیب صادرکنندگان گفت: فشار ناشی از تعهدات ارزی موجب شده بخشی از صادرکنندگان واقعی از این بازار فاصله بگیرند و در مقابل، صادرات از مسیر کارت‌های دیگران افزایش پیدا کند؛ موضوعی که ضرورت بازنگری در سازوکارهای موجود را نشان می‌دهد.
این فعال اقتصادی همچنین به چالش‌های حمل‌ونقل محصولات کشاورزی اشاره کرد و گفت: محصولات کشاورزی به دلیل فسادپذیری، در زمان خروج از کشور با محدودیت‌های زمانی بیشتری مواجه هستند و گاهی کامیون‌ها در مرزهای خروجی برای ۲۰ تا ۲۵ روز در صف می‌مانند.
به گفته حسن‌پور طولانی شدن زمان توقف در مرز موجب کاهش شادابی، کیفیت و ارزش محصول می‌شود و ممکن است کیوی در بازار مقصد با قیمت پایین‌تری به فروش برسد؛ با این حال، تعهد ارزی صادرکننده بر مبنای ارزش اظهارشده همچنان پابرجا خواهد بود.
رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق رشت تأکید کرد: برای حمایت از صادرات واقعی محصولات کشاورزی، لازم است ارزش‌گذاری گمرکی، تعهدات ارزی و شرایط خاص حمل‌ونقل این محصولات در کنار یکدیگر دیده شوند تا صادرکننده بر اساس واقعیت اقتصادی محصول، امکان ایفای تعهدات خود را داشته باشد.