قیمت برنج در اندونزی، تحت تاثیر پیش‌بینی تاخیر در بارش باران به رکوردهای جدیدی رسیده است. در مصر، قیمت نان بدون یارانه حدود ۲۵ درصد افزایش یافته و در هند نیز قیمت شکر به رکورد تاریخی خود رسیده است زیرا ضعیف‌ترین بارش‌های موسمی در بیش از یک دهه گذشته، تولید محصولات کشاورزی را محدود کرده است.
ماکسیمو توررو، اقتصاددان ارشد سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو)، اظهار کرد: مجموعه این عوامل فشار قابل‌توجهی بر سیستم تامین مواد غذایی وارد کرده است. به گفته او، تاثیر این شرایط در اواخر سال جاری، ابتدای سال آینده و احتمالا در طول سال ۲۰۲۷ شدیدتر خواهد شد.
با افزایش شدید قیمت مواد غذایی در کشورهای کم‌درآمد و با درآمد متوسط در خاورمیانه، شمال آفریقا و آسیا - مناطقی که در آن‌ها هزینه مواد غذایی سهم بزرگی از مخارج خانوار را تشکیل می‌دهد - مصرف‌کنندگان کم‌درآمد بیشترین آسیب را از افزایش قیمت مواد غذایی می‌بینند.
بر اساس داده‌های بانک جهانی، در سه‌ماهه سوم منتهی به سپتامبر، افزایش قیمت مواد غذایی در ۲۲ درصد از ۱۵۰ کشور بررسی‌شده از نرخ تورم کلی پیشی گرفت، این رقم در سه‌ماهه قبل از آن، ۱۴ درصد بود. همچنین، شاخص قیمت موادغذایی فائو که تغییرات ماهانه قیمت‌های بین‌المللی کالاهای غذایی در سطح جهان را دنبال می‌کند، در سپتامبر به میانگین ۱۳۶ واحد رسید که بالاترین میزان از نوامبر ۲۰۲۲ تاکنون است.
افزایش قیمت مواد غذایی خطر ناآرامی‌های اجتماعی را نیز تشدید می‌کند و ممکن است دولت‌های کشورهای صادرکننده اصلی را به اعمال ممنوعیت‌های صادراتی سوق دهد که می‌تواند کمبود عرضه در بازارهای جهانی را وخیم‌تر کند.
اختلال در زنجیره تامین و افزایش هزینه تولید
حملات به زیرساخت‌های غلات در منطقه دریای سیاه، ارسال محموله‌های گندم را مختل کرده و واردکنندگان بزرگی مانند مصر و اندونزی را به جست‌وجوی منابع جایگزین واداشته است. هم‌زمان، ناامنی در دریای سرخ باعث شده کشتی‌ها مسیرهای طولانی‌تر و پرهزینه‌تر اطراف آفریقا را انتخاب کنند.
تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران نیز با افزایش قیمت سوخت و اختلال در صادرات کودهای شیمیایی از مسیر تنگه هرمز، هزینه‌های کشاورزی را بالا برده است. این شرایط هم‌زمان با خشکسالی ناشی از پدیده آب‌وهوایی «ال‌نینو» در هند و جنوب شرق آسیا، تولید محصولات کشاورزی را تحت فشار نزولی قرار می‌دهد.
قیمت گندم از ابتدای سال ۲۰۲۶ تاکنون بیش از ۳۰ درصد افزایش یافته است. همچنین، قیمت برنج در کشورهای مهم صادرکننده آسیایی با وجود ذخایر قابل‌توجه، ۱۰ تا ۱۳ درصد افزایش یافته است. قیمت کودهای شیمیایی نیز با وجود کاهش نسبت به اوج ثبت‌شده در اوایل جنگ تحمیلی علیه ایران، همچنان در سطح بالایی قرار دارد.
در مصر، قیمت نان بدون یارانه از چهار پوند مصر در ژوئیه به حدود پنج پوند برای یک قرص بزرگ رسیده است. در امارات متحده عربی نیز قیمت روغن خوراکی حدود ۴۰ درصد افزایش یافته است.
قیمت روغن‌های گیاهی در اندونزی، بزرگ‌ترین تولیدکننده روغن پالم جهان، از ابتدای سال جاری تاکنون هفت درصد افزایش یافته است. در هند نیز قیمت شکر، پیاز و حبوبات در سپتامبر نسبت به ماه قبل از آن، تحت تاثیر کمبود تولید، بیش از ۱۰ درصد افزایش یافت. همچنین، هزینه حمل‌ونقل دریایی در برخی مسیرهای مهم بین‌المللی، از جمله مسیر دریای سیاه به جنوب شرق آسیا، به دلیل افزایش قیمت نفت و هزینه‌های ناشی از ریسک جنگ حدود ۵۰ درصد بالا رفته است.
کاهش ذخایر غلات، خطر موج تازه افزایش قیمت‌ها
با وجود اینکه، قیمت مواد غذایی از اواخر سال ۲۰۲۵ روندی افزایشی داشته است، کاهش ذخایر داخلی و انتقال هزینه‌های بالاتر کالاهای اساسی به مصرف‌کنندگان می‌تواند تورم را در ماه‌های آینده تشدید کند. برخی واردکنندگان بزرگ در خاورمیانه و آفریقا که پس از برداشت‌های مناسب داخلی، خرید از بازارهای جهانی را به تعویق انداخته بودند، اکنون مجبور هستند دوباره وارد بازار شوند. این موضوع می‌تواند تقاضای جهانی را به‌سرعت افزایش دهد.
توررو، از مقامات سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (FAO)، هشدار می‌دهد ذخایر بی‌سابقه غلات در جهان که پیش‌تر مانند یک ضربه‌گیر در برابر افزایش قیمت‌ها عمل می‌کردند، اکنون تحت فشار قرار گرفته‌اند. به گفته او، این شرایط می‌تواند افزایش قیمت کالاهای اساسی را شدیدتر کند.
شرکت‌های صنایع غذایی که معمولا مواد اولیه خود را در قالب قراردادهای سه تا ۶ماهه تامین می‌کنند، اکنون این قراردادها را با قیمت‌های بالاتری تمدید می‌کنند. تضعیف ارزهای ملی در برخی کشورها نیز هزینه واردات را افزایش داده است. فعالان بازار همچنین از دشواری تامین مواد اولیه خبر می‌دهند.
در حال حاضر، ذخایر سویا و ذرت همچنان در سطح مناسبی قرار دارد، اما وضعیت عرضه در آینده به میزان تولید در آمریکا و آمریکای جنوبی بستگی خواهد داشت. افزایش قیمت نفت نیز به دلیل استفاده روزافزون از این محصولات در تولید سوخت‌های زیستی، از قیمت آن‌ها حمایت کرده است.
بر اساس گزارش رویترز، برداشت مطلوب گندم در نیمکره جنوبی می‌تواند تا حدی از فشار بر بازار بکاهد با این حال، هرگونه کاهش تولید در کشورهای صادرکننده‌ای مانند استرالیا و آرژانتین می‌تواند عامل تازه‌ای برای افزایش قیمت‌ها باشد.