نام او برای بسیاری از فعالان
قدیمی صنعت شیرینی و شکلات، با مفاهیمی چون تخصص، صداقت، امانتداری، انتقال دانش
و دلسوزی برای توسعه صنعت ایران گره خورده است. مردی که بخش قابلتوجهی از عمر خود
را صرف یادگیری، بومیسازی فناوریهای تولید شکلات و تربیت و راهنمایی نسلهای
بعدی فعالان این صنعت کرد.
تولد در خانوادهای
مردمی و آغاز زندگی در بازار
احمد صندوقچیان در دوم
اسفندماه سال ۱۳۲۰،
در خانوادهای ساده، مردمی و پرتلاش در شهر تبریز دیده به جهان گشود. او از سن ۹ سالگی به تهران مهاجرت کرد و
از نوجوانی، در فضای پرجنبوجوش بازار تهران با کار، مسئولیتپذیری و اصول تجارت
آشنا شد.
وی از حدود ۱۵ سالگی در بازار تهران و در
کنار یکی از بستگان آیتالله میلانی فعالیت خود را آغاز کرد و مسئولیتهایی از
جمله پیگیری و وصول برات را بر عهده داشت. همین تجربههای اولیه، پایهگذار شخصیت
حرفهای او در زمینه نظم، دقت، خوشحسابی و تعهد شد؛ ویژگیهایی که تا پایان عمر
در رفتار و فعالیتهای اقتصادی و صنعتی او نمایان بود.
علاقه به یادگیری؛
از بازار تا آموزش زبان انگلیسی
یکی از خاطرات قابلتوجه زندگی
مرحوم صندوقچیان، به سفری کاری برای وصول مطالبات در مسیر آمل بازمیگردد. در یکی
از توقفهای این مسیر، او با گردشگران خارجی روبهرو شد و با آنان به زبان انگلیسی
گفتوگو کرد. همراهانش از تسلط نسبی او به زبان انگلیسی شگفتزده شدند.
با وجود علاقه فراوان به تکمیل
دانش زبان، اشتغال در بازار تهران فرصت زیادی برای ادامه تحصیل در اختیار او قرار
نمیداد. اما با حمایت و نگاه روشن آیتالله میلانی، مسیر آموزش برای او هموار شد.
نقل است که صاحب هجره (آقای میلانی) با تأکید بر اهمیت دانشآموزی، حتی مسئولیت
حضور در محل کار را در زمان آموزش او پذیرفتند تا وی بتواند تحصیل زبان انگلیسی را
ادامه دهد.
او در ادامه در آموزشگاه شکوه
ثبتنام کرد و زیر نظر دکتر شکوه، دانش زبان انگلیسی خود را بهصورت جدی ارتقا
داد؛ مهارتی که بعدها در ارتباط با شرکتها و متخصصان بینالمللی صنعت شیرینی و
شکلات، نقشی تعیینکننده ایفا کرد.
ورود به مجموعه مینو
و آغاز مسیر تخصصی در صنعت شکلات
مرحوم احمد صندوقچیان در ادامه
زندگی حرفهای خود، بهطور اتفاقی با مرحوم حاج علی خسروشاهی آشنا شد. پس از
استعلام و تأیید شخصیت و توانمندیهای وی، زمینه ورود او به مجموعه بزرگ مینو
فراهم شد.
او از سال ۱۳۴۳، ابتدا بهعنوان مترجم برای
یکی از دوستان خود در مجموعه مینو مشغول به کار شد؛ اما علاقه، پشتکار و استعداد
او بهسرعت مسیر شغلیاش را تغییر داد. صندوقچیان در کنار فعالیتهای روزمره، با
انگیزهای جدی به یادگیری فرایندهای فنی تولید شکلات، آدامس و پاستیل پرداخت و بهتدریج
به یکی از نیروهای متخصص و صاحبنظر این صنعت تبدیل شد.
آموزشهای بینالمللی
و نقش در تولید کیتکت
در فاصله سالهای ۱۳۵۵ تا ۱۳۵۷، مرحوم صندوقچیان برای
گذراندن دورههای تخصصی صنعت شکلات به آلمان اعزام شد. او در این دورهها، دانش
فنی خود را در حوزه تولید، فرمولاسیون، کیفیت و تجهیزات شکلاتسازی گسترش داد.
بهواسطه علاقه، استعداد و
تسلط علمی و فنی، وی بهعنوان نماینده علمی شرکت بینالمللی رونتری مکینتاش (Rowntree Mackintosh) شناخته شد؛ شرکتی که
محصول کیتکت تحت لیسانس آن در مجموعه مینو تولید میشد. حضور او در این جایگاه،
زمینه انتقال بخشی از دانش و استانداردهای روز تولید شکلات جهان به صنعت ایران را
فراهم کرد.
از «کیتکت» تا «تکتک»؛
نمونهای از بومیسازی در صنعت ایران
پس از پیروزی انقلاب اسلامی و
تغییر شرایط ارتباطی ایران با برخی شرکتهای بینالمللی، همکاریهای خارجی در حوزه
تولید کیتکت متوقف شد. با این حال، دانش، تجربه و نقش مؤثر مرحوم صندوقچیان در
شناخت فرایندهای تولید و الزامات کیفی این محصول، به تداوم مسیر تولید داخلی کمک
کرد.
در ادامه، محصولی با نام «تکتک»
و با ساختاری مشابه، در داخل کشور تولید شد؛ محصولی که قالب آن با دشواری فراوان
در ایران ساخته شد و همچنان نیز در چرخه تولید قرار دارد. این تجربه، یکی از نمونههای
مهم بومیسازی دانش فنی در صنعت شیرینی و شکلات کشور به شمار میرود.
دلبسته تحقیقوتوسعه
و کنترل کیفیت
شادروان صندوقچیان بیش از هر
چیز، به تولید اصولی، تحقیقوتوسعه (R&D) و
کنترل کیفیت علاقهمند بود. بسیاری از فعالان صنعت شیرینی و شکلات، او را از چهرههای
اثرگذار و پیشگام این حوزه میدانند و معتقدند ردپای دانش، تجربه و آموزشهای او
در بخشهای مختلف شکلاتسازی ایران قابل مشاهده است.
او در ارزیابی مواد اولیه، از
جمله پودر کاکائو، کره کاکائو، جانشینهای کره کاکائو و دیگر مواد تخصصی صنعت
شکلات، دیدگاهی علمی، دقیق و مبتنی بر کیفیت داشت. حتی پس از بازنشستگی نیز نمونههای
مواد اولیه و محصولات را بررسی میکرد و با دقت نظر تخصصی خود، به تولیدکنندگان و
فعالان این صنعت مشاوره میداد.
دوران مشاوره؛
استمرار خدمت به صنعت
مرحوم احمد صندوقچیان در سال ۱۳۷۴ بازنشسته شد، اما بازنشستگی
برای او به معنای پایان فعالیت نبود. وی در سالهای پس از آن، بهعنوان مشاور با
مجموعههای مختلفی از جمله مینو، شیرینعسل، کیوان و دیگر شرکتهای فعال صنعت
شیرینی و شکلات همکاری داشت.
وی در مشاورههای خود، همواره
مصلحت صنعت و کیفیت محصول را بر منافع شخصی یا اقتصادی ترجیح میداد. بسیاری از
همکاران و فعالان این حوزه، از او بهعنوان فردی یاد میکنند که حتی اگر توصیه
تخصصیاش با منافع مالی خود یا مجموعه تحت مدیریتش در تعارض بود، با صداقت کامل
آنچه را به سود صنعت و تولیدکننده میدانست بیان میکرد.
تأسیس شرکت آروین
تجارت صندوقچیان
در سال ۱۳۸۲، شرکت آروین تجارت صندوقچیان
تأسیس شد و فرزند ایشان (محمود صندوقجیان) مدیریت اجرایی و بازرگانی این مجموعه را
بر عهده گرفت. این شرکت فعالیت خود را در حوزه تأمین و فروش مواد اولیهو ماشینآلات
صنایع غذایی، بهویژه قالبها، تجهیزات و دستگاههای مرتبط با تولید شکلات، توسعه
داد.
تجربه گسترده مرحوم صندوقچیان
در تولید و شناخت دقیق نیازهای واحدهای صنعتی، پشتوانه ارزشمندی برای فعالیت این
مجموعه بود و موجب شد شرکت بازرگانی صندوقچیان با شمار زیادی از فعالان و شرکتهای
صنعت غذا همکاری داشته باشد.
میراث یک چهره خوشنام
شادروان حاج احمد صندوقچیان در
میان همکاران، صنعتگران و فعالان حوزه شیرینی و شکلات، به چهرهای خندهرو، خوشقول،
صادق، امین و دلسوز شناخته میشد. او نهتنها دانش فنی خود را در اختیار صنعت قرار
داد، بلکه منش حرفهای و اخلاقیاش نیز برای اطرافیان، الگویی ماندگار بود.
بیتردید، فقدان چنین شخصیتهایی
برای صنعت غذای کشور سنگین است؛ اما دانش، تجربه، منش اخلاقی و اثرگذاری او در
مسیر رشد صنعت شیرینی و شکلات ایران، در یادها و در ساختار این صنعت باقی خواهد
ماند.
روحش شاد و یادش گرامی باد.