پایگاه خبری صنایع غذایی فودنا؛ تناقضهای ساختاری در سیاستگذاری زنجیره تأمین صنایع غذایی، بار دیگر زنگ هشدار را در میان واحدهای تولیدی به صدا درآورده است. در شرایطی که دستگاههای تصمیمساز اقتصادی مدعی مهار تورم با تزریق روغنهای یارانهای به خطوط تولید هستند، واقعیت میدانی حکایت از شکلگیری بازاری غیرشفاف، کمبود سهمیهها برای کارخانجات فعال و در نهایت تحمیل گرانی به سبد مصرف خانوار دارد. در حاشیه بیستوپنجمین نمایشگاه بینالمللی شیرینی و شکلات، این چالش بنیادی در گفتگو با یکی از تولیدکنندگان باسابقه کره حیوانی و گیاهی مورد واکاوی قرار گرفت.
سهمیههای نامرئی و تحمیل فاکتورهای دوگانه به خط تولید
امیر صالحی، قائممقام شرکت نامآور—مجموعهای با ۱۸ سال پیشینه تولید در دو واحد بهشهر و قائمشهر و پوشش شبکه مویرگی در ۲۶ استان کشور—با انتقاد شدید از فرآیند ناعادلانه توزیع مواد اولیه گفت: «بزرگترین معضل امروز ما، سازوکار ادعایی توزیع روغنهای یارانهای است. دولت بر روی کاغذ سهمیه تعیین میکند، اما در عمل بخش عمدهای از تولیدکنندگان واقعی به این منابع دسترسی ندارند یا سهمیهها کفاف ظرفیت تولید را نمیدهد.»
وی به شکلگیری یک سازوکار فسادزا در جریان تأمین نهادهها اشاره کرد و افزود: «تولیدکننده برای متوقف نشدن خطوط ناچار است روغن را در بازار آزاد و از مسیرهای غیررسمی با دو فاکتور تأمین کند. این اختلاف قیمت سنگین، مستقیماً بهای تمامشده کالا را منفجر میکند و دود آن مستقیماً به چشم مصرفکنندهای میرود که از ابتدا قرار بود با تخصیص یارانه از او حمایت شود.»
پارادوکس صادرات؛ قفل بازارهای منطقه با بهانه یارانهای
این فعال صنعتی تناقض دیگر سیاستهای دولتی را توقف درهای صادراتی دانست و تصریح کرد: «یک گره کور خودساخته در این بخش داریم؛ نهادهای ناظر به بهانه اینکه ماده اولیه روغن یارانهای است، صادرات محصول نهایی کره را با ممنوعیتها و عوارض بازدارنده فلج کردهاند. نتیجه این سیاست این است که تولیدکننده نه طعم روغن ارزان را میچشد و نه اجازه دارد با ارزآوری در بازارهای خارجی، هزینههای سرسامآور خود را جبران کند.»
صالحی با اشاره به پیامدهای تحولات ژئوپلیتیکی بر بازار فرآوردههای روغنی یادآور شد: «پس از تحولات ناشی از جنگ روسیه و اوکراین و همچنین خروج محصولات لبنی نیوزیلندی از مدار بازار ایران از سال ۱۳۹۷، یک پنجره طلایی برای محصولات ایرانی در بازارهای منطقه و بهویژه کشورهای حوزه اوراسیا و CIS شکل گرفت، اما قوانین دستوپاگیر مانع از تصاحب این بازارها شده است.»
سد بوروکراسی کد بهداشتی «IR» و استراتژیهای ماندگاری در زنجیره سرد
قائممقام شرکت نامآور با گلایه از مانعتراشیهای داخلی در اخذ تأییدیههای بینالمللی گفت: «با وجود تقاضای چشمگیر در کشورهای CIS، دریافت کد بهداشتی صادراتی (IR) به یک هزارتوی بوروکراتیک تبدیل شده است. انتظار داریم متولیان با تلطیف و تسریع این فرآیندها، مسیر رقابت با رقبای جهانی را هموار کنند؛ هرچند ما در حال حاضر در بازارهای عراق، افغانستان، پاکستان و حوزه خلیجفارس سهم مناسبی داریم و برند اختصاصی صادراتی “لذیذ” را نیز برای حضور قدرتمندتر آماده کردهایم.»
وی در پایان، حفظ کیفیت را خط قرمز بقا در بازارهای رقابتی دانست و اظهار داشت: «برای عبور از چالشهای ماندگاری در زنجیره سرد منفی ۱۸ درجه، از بستهبندیهای مقاوم سهلایه و فناوری رنگهای ضدریزش چاپ استفاده میکنیم تا کیفیت نهایی دچار خدشه نشود. اما حفظ این زنجیره کیفی، نیازمند اصلاح بنیادین سیاستهای بالادستی و حذف رانتهای غیرشفاف در تخصیص مواد اولیه پایه است.»