به گزارش پایگاه خبری صنایع غذایی فودنا، یکی از مهمترین دلایل آشفتگی اخیر در بازار لبنیات، افت شدید تقاضای صادراتی است. در یک الی دو ماه گذشته، حجم صادرات محصولات لبنی ایران به کمتر از نصف کاهش یافته است. این کاهش صادرات در کنار افت قدرت خرید مردم در بازار داخلی، باعث شده تا کارخانهها با حجم عظیمی از شیر خام مازاد مواجه شوند.
واحدهای تولیدی برای جلوگیری از فاسد شدن شیر دریافتی، ناگزیرند آن را به شیرخشک و خامه تبدیل کنند. اما از آنجا که بازار صادراتی این محصولات نیز در حال حاضر رونق چندانی ندارد، سرمایه و نقدینگی عظیمی از کارخانهها در قالب این کالاهای واسطهای بلوکه شده و هزینههای بالای انبارداری و نگهداری نیز بار مضاعفی را بر دوش تولیدکنندگان گذاشته است.
افزایش هزینههای تولید و فشار نقدی بر کارخانهها
یکی دیگر از ریشههای اصلی عدم ثبات قیمتها، رشد شتابان هزینههای تولید از ابتدای سال جاری است. بررسیها نشان میدهد که به جز بخش حقوق و دستمزد، بخش عمدهای از خریدها و تعاملات مالی در زنجیره تامین صنعت لبنیات به سمت پرداختهای نقدی سوق پیدا کرده است. این مسئله مانور مالی و نقدینگی کارخانهها را به شدت محدود کرده است.
زمانی که نقدینگی کاهش یابد، حجم تولید نیز افت میکند. کاهش حجم تولید مستقیماً منجر به بالا رفتن هزینههای سربار به ازای هر واحد محصول شده و در نهایت، قیمت تمامشده کالا را افزایش میدهد. علاوه بر این، افزایش رسمی قیمت شیر خام و رشد جدی قیمت مواد پتروشیمی و سلولزی (که در بستهبندی محصولات کاربرد دارند) در ماههای نخست سال، دولت را ناگزیر کرد تا در خردادماه مجوز افزایش رسمی قیمت محصولات لبنی را صادر کند.
تخفیفهای بیسابقه در شبکه توزیع؛ پارادوکس قیمت برچسب و بازار
در حال حاضر بازار لبنیات با پدیده عجیبی روبرو است؛ در حالی که قیمتهای رسمی درجشده روی کالاها بالاست، کارخانهها برای حفظ گردش مالی و جلوگیری از توقف تولید، تخفیفهای بسیار سنگینی را به زنجیره توزیع ارائه میدهند.
به دلیل کاهش قدرت خرید جامعه، بازار داخلی کشش قیمتهای جدید را ندارد. از طرفی تولیدکنندگان نگرانند که کاهش قیمت روی برچسب کالا، در آینده و با تغییرات مجدد بازار، آنها را برای افزایش دوباره قیمت با موانع قانونی و اداری روبرو کند. به همین دلیل، قیمت درجشده روی کالا دستنخورده باقی میماند، اما کارخانهها قیمت فروش خود را به شبکه توزیع پایین میآورند تا کالاها سریعتر وارد بازار شوند؛ هرچند این تخفیفها همواره به طور کامل به مصرفکننده نهایی منتقل نمیشود.