سامانه بازارگاه؛ از حذف واسطه‌ها تا برهم‌زدن نظم بازار نهاده‌های دامی

به گزارش پایگاه خبری صنایع غذایی فودنا، ارسلان قاسمی، عضو کمیسیون کشاورزی اتاق تعاون، با اشاره به وضعیت واردات نهاده‌های دامی اظهار کرد: براساس آمار گمرک، در ۸ ماهه امسال نسبت به مدت مشابه سال قبل، واردات ذرت ۱۶ درصد و جو ۶۵ درصد افزایش داشته است. این افزایش واردات تا حدی توانسته کاهش تولید علوفه ناشی از خشکسالی در مراتع را جبران کند، اما چالش اساسی همچنان در نحوه عرضه و توزیع نهاده‌ها باقی مانده است.

هدف درست، اجرای نادرست

قاسمی با بیان اینکه وزارت جهاد کشاورزی سامانه بازارگاه را برای توزیع نهاده‌های واردشده با ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی طراحی کرده، گفت: قرار بود واردکنندگان نهاده، کالا را به‌صورت شفاف در سامانه عرضه کنند و تولیدکنندگان نیز بدون حضور دلالان خرید خود را انجام دهند، اما در عمل، این سامانه خود به یکی از معضلات اصلی تأمین نهاده دامی تبدیل شده است.

بازگشت دلالان از مسیر سامانه

عضو کمیسیون کشاورزی اتاق تعاون افزود: هرچند وزارت جهاد عنوان می‌کند که با اصلاح نظام توزیع، دلالان حذف شده‌اند، اما واقعیت بازار خلاف این ادعاست. در سامانه بازارگاه همچنان ردپای دلالان و واسطه‌ها وجود دارد و از سوی دیگر، هیچ نقش عملیاتی مشخصی برای اتحادیه‌ها و تشکل‌های تولیدی در نظر گرفته نشده است.

کوتاژهای صوری و تحویل دیرهنگام

قاسمی یکی از ریشه‌های نابسامانی بازار نهاده را اعلام کوتاژهای بدون کالا دانست و تصریح کرد:

برخی واردکنندگان کوتاژهایی را در سامانه ثبت کرده‌اند که عملاً کالایی در سامانه وجود نداشته و تولیدکننده با پرداخت وجه، کالا را ۳ تا ۵ ماه بعد تحویل گرفته است. این موضوع در کنار دریافت ارز ترجیحی، باعث شده بازار نهاده همچنان با بحران مواجه باشد.

چالش تأمین ارز ادامه دارد

وی با اشاره به اظهارات بانک مرکزی مبنی بر تأمین ارز طبق بودجه ۱۴۰۴ گفت: با وجود این تأکید، تخصیص ارز به واردکنندگان به‌موقع انجام نمی‌شود و همین تأخیرها زنجیره تأمین نهاده‌های دامی را با اختلال جدی مواجه کرده است.

توزیع قطره‌چکانی و انحصار در واردات

قاسمی توزیع قطره‌چکانی نهاده در سامانه بازارگاه را از دیگر مشکلات اساسی برشمرد و افزود:

سامانه بازارگاه کارایی لازم را ندارد و در کنار آن، انحصار آشکار و پنهان در واردات نهاده‌های دامی نیز به التهاب بازار دامن زده است. براساس آمار بانک مرکزی، ۱۰ واردکننده اول حدود ۷۰ درصد ارز تخصیصی نهاده‌های دامی را دریافت کرده‌اند که خود نشانه روشنی از انحصار در این حوزه است.

غفلت از نقش تشکل‌ها و راهکار برون‌رفت

این مقام مسئول با انتقاد از عملکرد معاونت بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی طی یک‌سال گذشته گفت:

نبود برنامه مدیریتی مناسب، در کنار تحریم‌های ظالمانه، بازار نهاده‌ها را دچار معضل کرده است. در حالی که واگذاری نقش عملیاتی به اتحادیه‌ها و تشکل‌های تولیدی، حمایت هدفمند دولت از تعاونی‌ها برای شکستن انحصار، شفاف‌سازی نحوه تخصیص ارز، حذف امضاهای طلایی و اصلاح سیستم توزیع می‌تواند مسیر خروج از بحران را هموار کند.

قاسمی در پایان تأکید کرد: همانند بسیاری از کشورها، باید ارز ترجیحی تنها به کالاهایی که امکان واردات آن‌ها وجود ندارد تخصیص یابد تا از هدررفت منابع و ایجاد رانت جلوگیری شود.