به گزارش پایگاه خبری صنایع غذایی فودنا، این نشست که با هدف بررسی چالش‌های صنعت آبزی‌پروری و ترسیم آینده آن برگزار شد، زوایای پنهانی از ضعف‌های مدیریتی و فنی این صنعت استراتژیک را نمایان کرد.
عبور از نقطه عطف؛ آبزی‌پروری جایگزین صید شد
مهدی شکوری، معاون توسعه آبزی‌پروری سازمان شیلات، با استناد به آخرین داده‌های منتشر شده فائو در سال ۲۰۲۶، تصریح کرد: برای نخستین بار در سال ۲۰۲۴، میزان تولید آبزیان پرورشی با عبور از مرز ۱۰۳ میلیون تن، از مجموع صید دریایی پیشی گرفته است. این آمار نشان می‌دهد که جهان به سرعت به سمت «آبزی‌پروری تاب‌آور و فراگیر» حرکت می‌کند تا بتواند تقاضای ۱۵ درصدی ۵ سال آینده را پاسخ دهد.
وی با اشاره به سند ۲۰۳۰ بانک جهانی افزود: راهبرد جهانی امروز، افزایش تولید بدون افزایش فشار به منابع طبیعی و جوامع محلی است. اما آیا ایران در این مسیر قرار دارد؟
هشدار نسبت به «تولید ناپایدار» در مزارع ایران
یکی از بخش‌های چالش‌برانگیز سخنان شکوری، انتقاد صریح از شیوه‌های فعلی تولید در برخی مزارع بود. وی با اشاره به تولید ۹۰ تن میگو در هکتار در جنوب کشور، هشدار داد: «این میزان تولید، پایدار نیست و می‌تواند سلامت محیط زیست پیرامونی را به خطر بیندازد.» به گفته وی، مسیر فعلی افزایش تولید در ایران دچار اشکالات ساختاری است که اگر اصلاح نشود، در آینده با بحران‌های زیست‌محیطی مواجه خواهیم شد.
سند ملی امنیت غذایی؛ هدف‌گذاری ۲.۶ میلیون تنی تا ۱۴۱۱
شکوری در خصوص افق پیش‌روی صنعت آبزی‌پروری در کشور گفت: بر اساس سند ملی دانش‌بنیان امنیت غذایی، هدف‌گذاری تولید ۲.۶ میلیون تن انواع آبزیان برای سال ۱۴۱۱ تعیین شده است که سهم آبزی‌پروری از این میان باید ۱.۶ میلیون تن باشد. تمرکز اصلی برای این رشد، نه در آب‌های شیرین (به دلیل محدودیت شدید منابع و اولویت آب شرب)، بلکه در پرورش ماهی در قفس در دریاها و استفاده از آب‌های لب‌شور و پساب‌های کشاورزی است.
حلقه‌های مفقوده؛ ژنتیک و داده، پاشنه آشیل صنعت
معاون سازمان شیلات، ضعف در زیرساخت‌های ژنتیکی و فقدان داده‌های دقیق را مهم‌ترین شکاف مدیریتی در این صنعت دانست و افزود:
- بحران ژنتیک: ما مرکز اصلاح نژاد بومی نداریم و به دلیل تکیه بر واردات بدون اصلاح ژنتیکی، با گله‌های ناهمگن و رشد نامتوازن مواجهیم.
- شکاف داده‌ای: اغلب مزارع به‌صورت تجربی و واکنشی اداره می‌شوند. بدون ثبت و ضبط دقیق داده‌ها، نمی‌توان به الگوی پیش‌بینی و پیش‌آگاهی دست یافت.
- نظام سلامت: سیستم پایش بیماری‌ها و پذیرش مزرعه‌دار برای واکسیناسیون استاندارد، نیازمند بازنگری جدی است.
فراخوان برای یک تحول هوشمند
شکوری تأکید کرد: «سهولت‌الوصول‌ترین و کم‌هزینه‌ترین راه برای تحول، افزایش دانش آبزی‌پروری است؛ نه لزوماً خرید تجهیزات گران‌قیمت.» وی خواستار طراحی یک نظام یکپارچه ملی برای ثبت جزئیات تولید شد؛ اقدامی که باید همگام با شناسنامه‌دار کردن دام‌ها، برای آبزیان نیز با دقت تمام اجرایی شود تا مسیر پرپیچ‌وخم تولید به سمت «بهره‌وری حداکثری» هدایت شود.