غلامرضا نوری قزلجه - وزیر جهاد کشاورزی - در نخستین نشست ملی همکاری‌های کشاورزی ایران و آفریقا، با حضور سفرا، رایزنان اقتصادی، کنسول‌های افتخاری و بیش از ۲۰۰ فعال اقتصادی، بر ضرورت تبدیل روابط سیاسی و تفاهم‌نامه‌ها به همکاری‌های عملیاتی و پایدار در حوزه کشاورزی تأکید کرد.
وی با اشاره به اصول سیاست خارجی ایران در زمینه احترام متقابل، پرهیز از یک‌جانبه‌گرایی و مخالفت با استفاده سیاسی از غذا و معیشت مردم، امنیت غذایی را نیازمند همکاری، اعتماد و تعامل سازنده میان کشورها دانست.
نوری قزلجه تاکید کرد: آفریقا صرفا بازار فروش محصولات ایران نیست، بلکه شریک مهمی برای سرمایه‌گذاری مشترک، تولید و توسعه فناوری محسوب می‌شود. همکاری‌های دو طرف باید از معرفی ظرفیت‌ها به تعریف پروژه‌های اجرایی و از مبادلات مقطعی به مشارکت‌های پایدار در تولید، فناوری و تجارت حرکت کند.
وزیر جهاد کشاورزی با اشاره به ظرفیت‌های ایران در زمینه مدیریت آب و خاک، آبیاری نوین، تولیدات گلخانه‌ای، ماشین‌آلات کشاورزی، بذر، دام و طیور، واکسن و فرآورده‌های دامپزشکی، شیلات و صنایع تبدیلی، اظهار کرد: کشورهای آفریقایی نیز از ظرفیت‌های قابل توجهی در تولیدات زراعی، محصولات گرمسیری، دامپروری و شیلات برخوردارند که پیوند این توانمندی‌ها می‌تواند به افزایش بهره‌وری، اشتغال و ارزش افزوده منجر شود. تجارت ایران با آفریقا در ۹ ماه نخست سال ۱۴۰۴ به حدود ۹۴۰ میلیون دلار رسیده که نسبت به مدت مشابه رشد ۶۶ درصدی داشته است. همچنین حدود دو سوم واردات ایران از آفریقا مربوط به مواد غذایی و محصولات کشاورزی است.
وی با وجود رشد تجارت، حجم مبادلات را متناسب با ظرفیت بازار بیش از یک میلیارد نفری آفریقا ندانست و بر ضرورت توسعه تجارت متوازن، سرمایه‌گذاری متقابل و ایجاد زنجیره‌های ارزش مشترک تاکید کرد.
نوری قزلجه با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای توسعه همکاری‌های کشاورزی با کشورهای غنا، سنگال، تانزانیا و کنیا، از برگزاری نشست‌های کمیسیون‌های مشترک اقتصادی و پیگیری توافقات فنی و تجاری خبر داد و برگزاری دوره‌های آموزشی یک تا دوماهه برای هیئت‌هایی از موریتانی، مالی و سنگال در حوزه‌های دامپزشکی، تولید واکسن، شیلات، دامپروری و مکانیزاسیون کشاورزی را از اقدامات انجام‌شده برشمرد و گسترش این آموزش‌ها به سایر کشورهای آفریقایی را قابل پیگیری دانست.
چهار اولویت ایران برای توسعه همکاری‌های کشاورزی با آفریقا
وزیر جهاد کشاورزی در ادامه به چهار محور اصلی همکاری‌های آینده از جمله توسعه تجارت متوازن و بازارمحور، انتقال فناوری و توانمندسازی نیروی انسانی، سرمایه‌گذاری مشترک در زنجیره ارزش کشاورزی و رفع موانع اجرایی و تقویت همکاری‌های نهادی اشاره کرد.
نوری قزلجه با تاکید بر نقش دولت به‌عنوان تسهیلگر و بخش خصوصی به‌عنوان پیشران همکاری‌های اقتصادی، اظهار کرد: سفارتخانه‌ها و رایزنان اقتصادی باید در شناسایی فرصت‌های معتبر، معرفی شرکای تجاری، تبیین مقررات و رفع موانع اجرایی نقش‌آفرینی کنند.
وی همچنین از فعالیت دفتر امور بین‌الملل وزارت جهاد کشاورزی به‌عنوان دبیرخانه شش کمیسیون مشترک همکاری ایران با کشورهای آفریقایی و بیش از ۱۰ کمیته مشترک کشاورزی خبر داد و تاکید کرد: هدف، استفاده مؤثر از سازوکارهای موجود و جلوگیری از متوقف ماندن مذاکرات در مرحله مکاتبات اداری است.
وزیر جهاد کشاورزی از فعالان اقتصادی خواست پیشنهادهای خود را در قالب پروژه‌های مشخص، همراه با معرفی شریک، بازار هدف، سرمایه مورد نیاز، الزامات قانونی، زمان‌بندی و شاخص‌های ارزیابی ارائه کنند. انتخاب چند پروژه محدود، سنجیده و قابل اجرا و تعیین نقطه تماس مشخص در هر دو کشور برای آغاز همکاری‌های عملیاتی ضروری است.
وی همچنین از برگزاری چهارمین اجلاس همکاری‌های ایران و آفریقا در ماه آینده و برگزاری رویداد فیدک در سنگال خبر داد و بر حضور مؤثر بخش خصوصی و فعالان اقتصادی حوزه کشاورزی در این برنامه‌ها تأکید کرد.
تأثیر تنش‌های بین‌المللی بر امنیت غذایی جهان
نوری قزلجه در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به حمله اسرائیل و ایالات متحده به ایران، از مقاومت مردم و تداوم خدمات دولت، به‌ویژه در حوزه تامین امنیت غذایی و کالاهای اساسی، سخن گفت.
وی با انتقاد از اقدامات جنگ‌افروزانه آمریکا اظهار کرد: تحولات اخیر، حوزه‌های انرژی و غذا را در سطح جهان با چالش مواجه کرده و بر اساس آمار رسمی برخی کشورها، قیمت مواد غذایی تا ۲۳ درصد افزایش یافته است؛ موضوعی که فشار بیشتری بر اقشار فقیر و آسیب‌پذیر وارد می‌کند. امیدورایم با بازگشت آمریکا به تفاهم‌نامه اسلام‌آباد، زمینه پایان جنگ و کاهش فشارهای اقتصادی و غذایی بر کشورهای جهان فراهم شود.
وزیر جهاد کشاورزی همچنین پنل‌های تخصصی نشست را فرصتی برای عملیاتی شدن مذاکرات و توافقات دانست و از نمایندگان کشورها و فعالان بخش خصوصی خواست در این پنل‌ها مشارکت فعال داشته باشند. معیار موفقیت همکاری‌های ایران و آفریقا، تعداد دیدارها و اسناد امضاشده نیست، بلکه قراردادهای اجراشده، پروژه‌های به نتیجه رسیده، ارزش افزوده ایجادشده و منافعی است که به تولیدکنندگان و مردم می‌رسد. هدف نهایی این همکاری‌ها باید افزایش امنیت غذایی، تولید پایدار، تجارت متوازن، اشتغال‌زایی، انتقال دانش و تقویت روابط اقتصادی و دوستانه میان ایران و کشورهای آفریقایی باشد.