بنابر آمار سالانه ۲ تا ۲ میلیون و ۱۰۰ هزارتن روغن مورد نیاز بخش صنف و صنعت و خانوار است که ۱۰ تا ۱۲ درصد این میزان از محل تولید دانه های روغنی در داخل و مابقی از طریق واردات تامین می شود که متاسفانه به رغم برنامه خوداتکایی ۷۰ درصدی تامین روغن در داخل تا افق ۱۴۰۴ این امر محقق نشد که هر یک از فعالان بازار و کارشناسان دلایلی برای این ناکامی مطرح می کنند.
البته بارها کارشناسان اعلام کرده بودند که حذف ارز ترجیحی روغن می تواند بر کاهش مصرف روغن خانوار، صنف و صنعت، کاهش قاچاق، صرفه جویی سالانه ۵۰۰ میلیون دلار ارز در اثر کاهش سرانه مصرف از ۲۳ به ۱۹ کیلو، رسیدن به استاندارد جهانی و در نهایت کاهش هزینه های نظارت و نزدیک شدن به نظام تک نرخی ارز و رقابت بین تولیدکنندگان را در برخواهد داشت که در نهایت این جراحی اقتصادی صورت گرفت و با فراهم شدن زیرساخت های لازم انتظار می رود که خوداتکایی ۴۰ درصد تا پایان برنامه هفتم محقق شود.
علیرصا شریفی دبیر انجمن روغن نیاز ماهانه روغن صنف و صنعت و خانوار را تا پایان سال ماهانه ۱۸۰ هزارتن اعلام کرد و گفت: با حذف ارز ترجیحی و افزایش قیمت روغن پیش بینی می شود که مصرف کاهش یابد.
دبیر انجمن روغن نباتی گفت بنابر آمار سالانه ۲ میلیون تن روغن در کشور مصرف می شود که امسال شاید این میزان به ۲ میلیون و ۲۰۰ هزارتن می رسید که با آزادسازی نرخ ارز به کمتر از یک میلیون و ۸۰۰ هزارتن خواهد رسید.
با حذف ارز ترجیحی و افزایش چندبرابری قیمت روغن می تواند راه حلی برای کاهش سرانه مصرف به استاندارد جهانی را در برداشته باشد و از طرفی ضمن جلوگیری از قاچاق، تولید محصول را برای تولیدکننده مقرون به صرفه کند که در نهایت این امر منجر به خوداتکایی محصول در برنامه هفتم خواهد شد.
حذف ارز ترجیحی راه حلی برای رسیدن به خودکفایی روغن
پیمان عالمی رئیس اتاق اصناف کشاورزی گفت: علی رغم تخصیص ارز یارانه ای به واردات دانه های روغنی در سنوات قبل از کشاورزان خواستار تولید دانه های روغنی و رقابت آنها با محصول وارداتی بودیم که روند کار موجب شده بود تا آنها انگیزه ای برای تولید نداشته باشند.
به گفته وی، با توجه به عدم رقابت تولید داخل با خارجی در شرایط تخصیص ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان، کشاورزان انگیزه و توان استفاده از تکنولوژی و دانش روز به منظور افزایش تولید و بهره وری نداشته باشند.
عالمی ادامه داد: با وجود بیشترین وابستگی به تامین روغن به آن سوی مرزها، بدنبال تغییر سیاست گذاری و برنامه ها در راستای افزایش تولید و تحقق اهداف خودکفایی بودیم که با حذف ارز ترجیحی، اگر سیاست ها بدرستی پیش رود، این امر منجر به افزایش تولید در واحد سطح دانه های روغنی و روغن در کشور خواهد شد.
رئیس اتاق اصناف کشاورزی با بیان اینکه قیمت خرید تضمینی متناسب با هزینه های تولید باید اصلاح شود، افزود: هیچ محدودیت و ممنوعیتی برای اصلاح قیمت ها وجود ندارد.
وی ادامه داد: در حال حاضر قیمت روغن و دیگر کالاها با نرخ های جهانی برابر شده و تنها نگرانی مصرف کنندگان است که با پرداخت یارانه از زنجیره به مصرف کنندگان از سبد معیشتی حمایت کند تا قدرت خرید افزایش یابد. البته با کالابرگ تقاضا برای خرید روغن روند روبه بهتری است و مشکلی در این خصوص وجود ندارد.
بدون فراهم شدن امکانات و زیرساخت های لازم خودکفایی امکان پذیر نیست
عطااللّه هاشمی عضو شورای قیمت گذاری محصولات کشاورزی گفت: بخش دولتی و خصوصی بدنبال آن هستند که با اجرای سیاستی از آن سوء استفاده کنند. به عنوان مثال روغنی که با ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان تولید شده، پس از حذف ارز ترجیحی واردات دانه های روغنی نیازمند پروسه ۳ ماهه است، درحالیکه متاسفانه پس از حذف ارز بلافاصله قیمت روغن افزایش یافت.
به گفته وی، قیمت روغن نباتی به یکباره از ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزارتومان به یک میلیون و ۵۰۰ هزارتومان افزایش یافت که این امر بیانگر گرانفروشی و سوء استفاده است چراکه تولیدکننده پس از واردات مواد اولیه با ارز جدید باید نرخ آن را افزایش می داد. به عنوان مثال برخی فروشگاه ها که ۵۰۰ قوطی روغن ۵ کیلویی بود، بلافاصله پس از اصلاح قیمت، روغن موجود نبود.
هاشمی ادامه داد: تازمانیکه سیستم اقتصادی اصلاح نشود، تحلیل و پیش بینی راجع به اقتصاد و بازار نمی توان داشت و تابع عوامل متعددی نظیر نوسان نرخ ارز و ... است.
عضو شورای هماهنگی تشکل های بخش کشاورزی با اشاره به راهکار دستیبابی به خودکفایی دانه های روغنی بیان کرد: اگر امکانات منابع آب و خاک، تکنولوژی و نیروی انسانی فراهم باشد، امکان دستیابی به خودکفایی وجود دارد. براین اساس تولید برای کشاورز باید صرفه اقتصادی داشته باشد تا به تولید ترغیب شود.
وی گفت: گرچه در برنامه هفتم اهداف خوداتکایی روغن تاکید کرده، اما باید الزامات و امکانات لازم فراهم شود، در غیراین صورت خودکفایی محقق نمی شود.
روغن یکی کالاهای اساسی سبدخانوار است که در صنایع و سبدغذایی مردم اهمیت بسزایی دارد که در شرایط کنونی بخش اعظم این کالا از طریق واردات تامین میشود که در برنامه هفتم قرار است ضریب خوداتکایی در راستای کاهش وابستگی به ۴۰ درصد افزایش یابد که تحقق این امر تنها نیازمند ایجاد زیرساخت های لازم و اصلاح ساختار اقتصادی است.