به گزارش پایگاه خبری صنایع غذایی فودنا، ابعاد مسائل اقتصادی و کشاورزی امروز کشور از دایره متغیرهای ساده خارج شده است. مسئله آب صرفاً یک چالش زراعی نیست؛ زنجیره‌ای درهم‌تنیده از مهاجرت، پایداری سرزمینی، محیط زیست و تولید ناخالص را در بر می‌گیرد. به موازات آن، تغییرات اقلیمی در حال بازترسیم نقشه تولید محصولات استراتژیک در فلات ایران است. در چنین فضایی، هزینه هرگونه تصمیم مبتنی بر حدس و آزمون‌وخطا، نه صرفاً چند رقم در جداول بودجه، بلکه هدررفت هزاران میلیارد تومان از بیت‌المال و تشدید فشار معیشتی بر سفره خانوارها خواهد بود.
نان و پایداری ملی؛ تصمیم‌های ۱۰۰۰ همتی روی لبه تیغ
غذا صرفاً یک کالا نیست و گندم به عنوان شاهرگ حیاتی امنیت غذایی، نمونه‌ای عینی از لزوم بازتعریف نظام تصمیم‌گیری است. در سال پیش‌رو، سیاست‌های معطوف به قیمت‌گذاری، الگوی کشت، تأمین مالی خرید تضمینی، پرداخت مطالبات گندمکاران و تنظیم میزان واردات، منابعی در مقیاس بیش از ۱۰۰۰ هزار میلیارد تومان (۱۰۰۰ همت) را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
اتخاذ تصمیم در خصوص این حجم عظیم از منابع و سرنوشت غذایی میلیون‌ها انسان، نمی‌تواند در خلأ تحلیلی یا بر مبنای برآوردهای شهودی صورت گیرد. تصمیمی که تحت فشار کمبود یا پس از بروز بحران اتخاذ شود، همواره بهایی چندبرابر بر دوش نظام اجرایی و مصرف‌کننده تحمیل می‌کند.
رونمایی از بازوی علمی تصمیم‌گیری؛ سامانه هوشمند پشتیبان سیاست گندم
در پاسخ به این چالش ملی، دانشگاه تربیت مدرس با هدف تجهیز سیاست‌گذاران به داده‌های محاسباتی، اقدام به توسعه «سامانه هوشمند پشتیبان سیاست گندم» کرده است. این دستاورد علمی با مدلسازی ساختار جامع بازار، این امکان را فراهم آورده تا پیش از اعمال هرگونه تغییر سیاستی، پیامدهای آن در بخش‌های گوناگون شبیه‌سازی شود:
پیامد تغییر سیاست‌های حمایتی و قیمتی بر رفتار کشاورزان و حجم تولید در حوزه‌های آبریز مختلف
برآورد فشار بارگذاری‌شده بر منابع آب تجدیدپذیر به ازای سناریوهای مختلف قیمتی
محاسبه دقیق تراز تأمین داخلی و نیاز واقعی به ارز جهت واردات
پیش‌بینی بار مالی دولت و سنجش اثرات موجی در زنجیره تأمین آرد و نان
این ابزار تحلیلی در پی سلب مسئولیت از نهاد حاکمیتی نیست؛ بلکه با تبدیل «حدس درباره آینده» به «مقایسه علمی سناریوها»، گزینه‌های کم‌خطر و پایدار را پیش روی مجریان قرار می‌دهد.
ضرورت انتقال دانشگاه از جایگاه «تماشاگر» به «اتاق فکر تصمیم»
تجارب موفق توسعه بین‌المللی گویای آن است که گره‌گشایی از بحران‌های چندبعدی تنها از مسیر پیوند میان دانش و اجرا عبور می‌کند. دانشگاه نباید آخرین ایستگاهی باشد که پس از وقوع فاجعه برای یافتن مقصر یا توجیه بحران به سراغ آن می‌روند؛ بلکه باید نقطه عزیمت سیاست‌گذاری باشد.
وزارت جهاد کشاورزی و دیگر متولیان تأمین امنیت زیستی و غذایی، ملزم به تغییر پارادایم از مدیریت سنتی به حکمرانی داده‌محور هستند. نادیده‌گرفتن سامانه‌ها و ابزارهای تحلیلی بومی که با سرمایه‌گذاری دانشمندان و پژوهشگران داخلی برای محاسبه اثرات این تصمیمات ۱۰۰۰ همتی توسعه یافته‌اند، توجیه‌پذیر نبوده و امنیت غذایی کشور را در برابر نوسانات جهانی و منطقه‌ای آسیب‌پذیر می‌سازد.