نان به عنوان مهم‌ترین کالای سفره خانوار، همواره کانون توجه سیاست‌گذاران اقتصادی و دغدغه اصلی شهروندان بوده است و با وجود تخصیص یارانه به آن از سوی دولت، شکاف عمیق میان قیمت‌های مصوب و هزینه‌های واقعی تولید نان، چرخه‌ای از نارضایتی را هم برای نانوایان به عنوان عرضه‌کنندگان و هم برای مردم به عنوان مصرف‌کنندگان ایجاد کرده است؛ شکافی که پیامد آن در قالب چالش‌هایی چون؛ کم‌فروشی، تفاوت زیاد قیمت‌ها در بازار آزاد و دولتی و گلایه از کیفیت و وزن نان به وجود آمده است.
در همین راستا، اتاق اصناف ایران با همکاری متولیان مربوطه به دنبال تغییر رویکرد در عرضه نان از طریق «طرح فروش وزنی نان» برآمده‌اند؛ طرحی که تلاش می‌کند با ایجاد شفافیت در وزن و قیمت، هم از حقوق ازدست‌رفته نانوا حمایت کند و هم با ابزار‌های بازدارنده نظارتی، مانع از هرگونه سوءاستفاده و کم‌فروشی در بازار نان شود. زیرا به نظر می‌رسد با اجرای این طرح، تمرکز اصلی بر دو محور «کنترل وزن نان» و «جلوگیری از سوءاستفاده از افزودنی‌ها» قرار گرفته است و قرار است با استفاده از ابزار قطع آرد برای واحدهای صنفی متخلف، نظم بیشتری به بازار حاکم شود تا یارانه نان بدون واسطه و با رعایت استانداردهای وزنی به دست مردم برسد و هدف نهایی این است که با شفاف‌سازی قیمت و وزن، هم رضایت نانوایان از قیمت‌گذاری تأمین شود و هم از پدیده کم‌فروشی در سطح شهرها جلوگیری به عمل آید.
طرح فروش وزنی نان؛ راهکاری برای جلوگیری کم‌فروشی
قاسم نوده فراهانی، رییس اتاق اصناف ایران درمورد طرح فروش وزنی نان برای جلوگیری از کم فروشی گفت: اگرچه دولت یارانه زیادی برای نان اختصاص می‌دهد، امّا نانوا و مردم و دولت راضی نیستند و نانوایان به قیمت نان اعتراض داشته‌اند و در این اواخر، آنالیز نان را از نانوایان دریافت کردیم. به این صورت که یک نان با هزینه‌هایی که دارد به چه قیمتی برای نانوا تمام می‌شود. به طور مثال؛ در دوره گذشته، نان سنگک را ارزیابی کردیم و قرار شد به قیمت ۱۲ هزار و ۷۰۰ تومان به فروش برسد که به طور ناگهانی، قیمت آن به ۷ هزار و ۶۰۰ تومان رسید و نانوا می‌گوید که این تفاوت قیمت را باید چه کار کند؟
دو نان سنگک و بربری هزینه زیادی دارند و در روز‌های گذشته برخی از نمایندگان مجلس و عده‌ای از مردم اعتراض کردند و گفتند نان که از نانوایی خریداری می‌شود چه وزنی دارد و برای چه وزنی پول داده می‌شود؟
چانه نان سنگک ۶۰۰ گرم است و نان آن باید بین ۴۰۰-۳۸۰ گرم باشد. به همین دلیل، جلساتی را داشته‌ایم و قرار بر این شد که نان را وزن کنیم؛ به طوری که اگر افراد نان می‌خرند باید بدانند آن نان چند گرم است؟ به همین دلیل، به یک جمع بندی رسیدیم که این طرح را به صورت آزمایشی برای نان سنگک انجام دهیم و دلیل طول کشیدن این کار، کارشناسی آن بود و هدف این نیست که قیمت نان به ضرر نانوا باشد و از سود او کاسته شود و در گذشته هم بدین صورت بود که نان به صورت وزنی به دست مردم می‌رسید.
با متخلفان گرانفروشی برخورد جدی می‌شود
نوده فراهانی درمورد افزودنی‌های نان گفت: در حال حاضر، اغلب نانوایی‌ها هنگام مراجعه مشتریان می‌گویند که نان ساده ندارند و با افزودنی‌هایی مثل کنجد و سبزی و... دارند در حالی که نانوایی نباید بگوید که نان ساده ندارد و هدف ما نان معمولی است که مردم می‌خرند.
با توجه به این که جرائم بازدارنده نیستند قرار بر این است اگر نانوایی تخلف کند در آن مرحله، آرد آن واحد صنفی قطع شود و اگر دوباره تخلف کرد به طور کامل آرد آن واحد صنفی قطع شود. زیرا این بزرگ‌ترین ابزار است و البته باید اشاره کرد که اغلب نانوایان، نان خوب به دست مردم می‌دهند. در نتیجه، هدف ما این است یارانه‌ای که دولت می‌دهد به دست مردم برسد.
نارضایتی در حوزه نان بیشترین حجم پرونده‌های صنفی را تشکیل داده است
یاسر رایگانی، سخنگوی سازمان تعزیرات حکومتی درمورد نظارت درست بر اجرای این طرح و ساز و کار سازمان تعزیرات برای برخورد با کم فروشی در عرضه نان گفت: مهم‌ترین نارضایتی مردم به ویژه در شهر تهران و بیشترین حجم پرونده‌های صنفی مربوطه به پرونده‌های نان است و امیدوار هستیم با این طرح بتوانیم بخش زیادی از نارضایتی‌ها در حوزه نان را ساماندهی کنیم.
توقع داریم با این طرح، موضوع گرانفروشی و کم فروشی نان به صورت درست مدیریت شوند که مهم‌ترین مسئله ماست و اگر قرار باشد مثل گذشته، یک مبنای قیمت‌گذاری را تعیین کنیم و نانوا با افزودنی که به نان اضافه می‌کند قیمت آن را بشکند، وزن را رعایت نکند و گرانفروشی صورت بگیرد دوباره مشکل در این حوزه وجود خواهد داشت و تفاوت زیادی در نحوه فروش به وجود نخواهد آمد.
رایگانی ادامه داد: آن چه که باید در ضوابط قیمت‌گذاری و اجرای این طرح حتماً مدنظر قرار بگیرد این است که انواع نان قیمت‌گذاری شوند تا از سوءاستفاده‌های احتمالی در بازار نان گرفته شود. زیرا بیشترین نارضایتی مردم مربوط به حوزه نان است که برخی از واحدهای صنفی این حوزه، نان را به بهانه‌های مختلفی گران می‌فروشند؛ به طوری‌که نان سنگک از ۶-۵ هزار تومان تا ۱۵۰-۱۴۰ هزار تومان در تهران به فروش می‌رسد و اگرچه آزادپز و دولتی داریم، امّا هیچ یک از این موارد دلیل نمی‌شوند که اجازه دهیم در بازار سوءاستفاده شود و بعضاً شاهد هستیم نانوایی‌هایی که این تخلفات را انجام می‌دهند در تکرار تخلفات ابایی ندارند. زیرا نظارت‌ها به صورتی که باید اتفاق نمی‌افتند و امیدوار هستیم که در طرح جدید، همه این موارد به صورت کلی موردنظر قرار بگیرند.