عبدالله گنجی، استاد دانشگاه و کارشناس مسائل سیاسی، در برنامه «ایران سربلند» با اشاره به اهمیت روابط ایران و چین در شرایط تحریم، اظهار کرد: چین یکی از معدود کشورهایی است که برخلاف بسیاری از دولتها، از تحریمهای یکجانبه آمریکا علیه ایران تبعیت نکرده و در سالهای اخیر گستردهترین تعاملات اقتصادی ایران با این کشور شکل گرفته است.
وی با بیان اینکه فروش نفت همچنان یکی از ارکان اصلی تأمین بودجه کشور به شمار میرود، افزود: در شرایطی که آمریکا تلاش کرده صادرات نفت ایران را محدود کند، چین به عنوان مهمترین خریدار نفت ایران نقش تعیینکنندهای در کاهش فشار تحریمها ایفا کرده است.
گنجی انتصاب محمدباقر قالیباف را در همین چارچوب ارزیابی کرد و گفت: این انتخاب صرفاً یک انتصاب تشریفاتی نیست، بلکه در امتداد راهبرد دیپلماسی اقتصادی جمهوری اسلامی و همزمان با روند مذاکرات ایران و آمریکا قابل تحلیل است
وی ادامه داد: اگر ایران بتواند از طریق چین تضمینهای مطمئنی برای فروش نفت و همکاریهای بلندمدت اقتصادی به دست آورد، طبیعتاً تیم مذاکرهکننده کشور با پشتوانه قویتری در برابر آمریکا حاضر خواهد شد و قدرت چانهزنی بیشتری خواهد داشت.
این کارشناس مسائل سیاسی با اشاره به ویژگیهای مدیریتی قالیباف تصریح کرد: قالیباف در کارنامه اجرایی خود نشان داده فردی عملگراست و رویکرد او مبتنی بر اقدام عملی و عبور از فضای شعاری است؛ موضوعی که میتواند در پیشبرد پروژههای مشترک ایران و چین بسیار مؤثر باشد.
وی همچنین با اشاره به جایگاه قالیباف در ریاست مجلس شورای اسلامی گفت: از آنجا که بسیاری از توافقات و قراردادهای خارجی نیازمند تصویب مجلس هستند، حضور قالیباف میتواند روند بروکراسی و تصمیمگیری در همکاریهای مشترک با چین را تسهیل کند و نوعی مرجعیت واحد در این حوزه ایجاد شود.
گنجی در ادامه با اشاره به جایگاه ژئوپلیتیکی ایران در پروژههای منطقهای چین اظهار کرد: ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی، حضور در کریدور شمال ـ جنوب و قرار گرفتن در مسیر جاده ابریشم جدید، ظرفیت ویژهای برای همکاری با چین دارد؛ ظرفیتی که بسیاری از کشورهای منطقه فاقد آن هستند.
وی افزود: توسعه مسیرهای ریلی و کریدورهای ترانزیتی از جمله پروژههایی است که میتواند در دوره جدید همکاریها فعالتر شود و حتی طرحهایی که در سالهای گذشته معطل ماندهاند، مانند قطار سریعالسیر تهران ـ مشهد، با جدیت بیشتری دنبال شوند.
این استاد دانشگاه همچنین تأکید کرد: تقویت پیوند ایران و چین پس از سفر ترامپ و در شرایط حساس منطقه، میتواند این پیام را به آمریکا منتقل کند که تحریمها دیگر اثرگذاری سابق را ندارند و همین مسئله احتمال امتیازدهی بیشتر واشنگتن در مذاکرات را افزایش میدهد.
گنجی درباره چالشهای احتمالی پیشروی این مأموریت نیز گفت: به نظر میرسد چینیها نسبت به گذشته از فضای محافظهکاری در همکاری با ایران عبور کردهاند و حتی در برابر تحریم شرکتها و پالایشگاههای خود نیز مقاومت بیشتری نشان میدهند.
وی اضافه کرد: مهمترین چالش احتمالی نه از سوی چین، بلکه از درون ساختار اداری و تعدد مراکز تصمیمگیری در ایران است؛ چرا که چینیها همواره خواستار شنیدن یک صدای واحد از طرف ایران بودهاند.
این کارشناس مسائل سیاسی خاطرنشان کرد: اگر قالیباف از حمایت مجموعه حاکمیت، دولت، مجلس و رهبری برخوردار باشد، طبیعتاً با اعتماد به نفس بیشتری میتواند تصمیمات راهبردی را دنبال کند و نگرانی کمتری از بروز موانع داخلی داشته باشد.
گنجی در پایان تأکید کرد: مهمترین هدف در شرایط کنونی، ترسیم تصویری روشن از عمق روابط راهبردی ایران و چین برای طرف آمریکایی است؛ تصویری که بتواند در محاسبات واشنگتن تغییر ایجاد کند و معادلات منطقهای را تحت تأثیر قرار دهد.