عبدالحمید شرافتی با تأکید بر اهمیت محصول پسته و توصیف آن به عنوان طلای سبز ایران، خاطرنشان کرد: این محصول علاوه بر تأمین نیاز داخلی، از طریق ارزآوری قابل توجه، یکی از ستونهای اصلی اقتصاد کشور محسوب میشود.
شرافتی افزود: خراسان رضوی با دارا بودن بیش از ۱۳۵ هزار هکتار سطح زیر کشت، در جایگاه دوم تولید پسته در ایران قرار دارد که این موفقیت حاصل سالها تلاش، مدیریت شرایط اقلیمی و بهرهگیری از دانش بومی و علمی است.
وی همچنین با اشاره به نقش مراکز تحقیقاتی در این حوزه، ایستگاه تحقیقات پسته فیضآباد را از مراکز مهم و بیبدیل در ارتقای کمّی و کیفی تولید پسته در استان برشمرد.
رئیس ایستگاه تحقیقات پسته فیضآباد، با بیان اینکه پسته امروزه به یک محصول جهانی تبدیل شده و تقریباً در تمام استانهای کشور کشت میشود، پسته را در کنار فرش دستباف، دو نماد اصلی محصولات صادراتی غیرنفتی ایران دانست و تأکید کرد: در حالی که صادرات فرش دستباف در دو دهه اخیر با افت و خیزهای فراوانی روبرو بوده و رونق گذشته خود را از دست داده است، صادرات پسته ایران همچنان با قدرت ادامه داشته و شاهد روند صعودی آن هستیم. این پایداری در صادرات، نشان دهنده ارزش و جایگاه منحصر به فرد پسته ایرانی در بازارهای جهانی است.
ارزش تغذیهای و سلامتی؛ برگ برنده پسته ایران
رئیس ایستگاه تحقیقات پسته فیضآباد، در تشریح دلایل ارزش بالای پسته، به جنبههای تغذیهای و سلامتی آن اشاره کرد و گفت: پسته نه تنها یک کالای تجاری، بلکه یک ابرغذا محسوب میشود. این محصول دارای ارزش غذایی فوقالعادهای است؛ حدود ۵۳ درصد از وزن پسته را چربی تشکیل میدهد که بخش عمده آن را اسیدهای چرب غیراشباع تشکیل میدهند. علاوه بر این، حدود ۲۰ درصد پروتئین و همین میزان کربوهیدرات در پسته وجود دارد که آن را به منبعی غنی برای تأمین انرژی و مواد مغذی تبدیل کرده است.
وی بیان کرد: ترکیبات معدنی پسته نیز بسیار قابل توجه است. این محصول سرشار از فسفر، آهن، پتاسیم، روی، منیزیم، منگنز و کلسیم است. همچنین، ویتامینهای مهم مانند B۶، A، K و E در پسته یافت میشوند. تحقیقات علمی متعدد نشان دادهاند که مصرف منظم پسته میتواند نقش مؤثری در تقویت سیستم ایمنی بدن، حفظ سلامت چشم، کاهش خطر ابتلا به سنگ صفرا، آلزایمر و انواع سرطانها داشته باشد. همچنین، پسته در پیشگیری از پوکی استخوان و حفظ سلامت قلب و عروق نیز مفید است.
شرافتی خاطرنشان کرد:یکی از ویژگی هایی که آن را از سایر درختان میوه خشکباری متمایز کرده مقاومت آن در شرایط سخت بخصوص خشکی و شوری است.
وی در این باره توضیح داد: درخت پسته به دلیل سازگاری ذاتی با شرایط کمآبی و شوری خاک، توانسته است در مناطق مختلف ایران، از جمله خراسان رضوی، به خوبی رشد کند. ریشههای عمیق و گسترده این درخت، قادر به جذب آب از لایههای عمیقتر خاک هستند، به همین دلیل، درخت پسته میتواند دورههای طولانی خشکسالی را بدون نیاز به آبیاری مداوم تحمل کند و حتی به تولید محصول ادامه دهد. این مقاومت، یک مزیت رقابتی بزرگ برای پسته ایرانی در بازارهای جهانی است، به ویژه در شرایطی که بحران آب در بسیاری از مناطق جهان تشدید شده است.
جایگاه پسته ایران در رقابتهای جهانی؛ طعم، کیفیت و اصالت
رئیس ایستگاه تحقیقات پسته فیضآباد، ادامه داد: با وجود افزایش تولید پسته در کشورهای دیگر، پسته ایرانی همچنان جایگاه ویژه خود را در بازارهای جهانی حفظ کرده است.
شرافتی بیان کرد: اگرچه کشورهایی نظیر آمریکا، ترکیه، افغانستان و چین نیز در زمینه تولید پسته فعال هستند، اما پسته ایران از ویژگیهای منحصر به فردی برخوردار است که آن را از سایر رقبا متمایز میکند. طعم و مزه مطلوب، کیفیت بالا، بازارپسندی مناسب و تنوع ارقام، از جمله این ویژگیها هستند. این عوامل باعث شدهاند که پسته ایرانی همواره مورد توجه و تقاضای مصرفکنندگان جهانی باشد.
وی ارزش اقتصادی پسته را یکی دیگر از عوامل مهم موفقیت این محصول دانست و توضیح داد: پسته از معدود محصولات کشاورزی است که قیمتگذاری آن در بازارهای جهانی، مستقیماً بر اساس دلار صورت میگیرد. این موضوع، ارزش افزوده بالایی را برای تولیدکنندگان و صادرکنندگان به همراه دارد و باعث میشود که حتی در شرایط نوسانات ارزی، همچنان سودآوری قابل قبولی برای باغداران به ارمغان بیاورد.
چالشهای پیش رو؛ از مدیریت منابع آب تا آفات و بیماریها
رئیس ایستگاه تحقیقات پسته فیضآباد، با بیان اینکه با وجود تمام مزایا و ظرفیتها، تولید پسته در خراسان رضوی با چالشهایی نیز روبرو است، به طوری که از چالش های مهم آن، موضوع عدم تامین نیاز سرمایی است، خاطرنشان کرد: مدیریت منابع آب، به ویژه در شرایط خشکسالیهای پی در پی، یکی از مهمترین دغدغههای باغداران پسته در استان است. علاوه بر این، کنترل آفات و بیماریهای رایج پسته، مانند پسیل، همچنین سرمازدگیهای ناگهانی در فصول بهار، نیازمند توجه ویژه و استفاده از راهکارهای علمی و پایدار است.
وی افزود: توسعه و ترویج ارقام جدید و مقاوم به شرایط اقلیمی، بهبود روشهای آبیاری، استفاده بهینه از کودها و سموم و همچنین حمایت از تحقیقات کاربردی در ایستگاه تحقیقات پسته فیضآباد، میتواند در غلبه بر این چالشها نقش کلیدی ایفا کند. ارتقای سطح دانش فنی باغداران از طریق برگزاری دورههای آموزشی و کارگاههای ترویجی نیز امری ضروری است.
رئیس ایستگاه تحقیقات پسته فیضآباد، بر نقش مهم تحقیقات علمی در حفظ و ارتقای جایگاه پسته ایران تأکید کرد و گفت: ایستگاه تحقیقات پسته فیضآباد، به عنوان یکی از قطبهای علمی در این حوزه، همواره تلاش کرده است تا با انجام تحقیقات کاربردی، ارقام جدید پسته را معرفی کند، روشهای نوین داشت و برداشت را توسعه دهد و راهکارهایی برای مقابله با آفات و بیماریها ارائه نماید.
وی تأکید کرد: حمایت از این تحقیقات و تبدیل یافتههای علمی به دستورالعملهای اجرایی برای باغداران، میتواند تضمین کننده آیندهای روشن برای پسته خراسان رضوی و ایران باشد.
شرافتی چشمانداز آینده پسته در خراسان رضوی را امیدوارکننده توصیف کرد و گفت: با توجه به مزیتهای ذاتی پسته، از جمله مقاومت در برابر خشکی و ارزش اقتصادی بالا و با تمرکز بر اجرای راهکارهای علمی و مدیریتی، میتوان شاهد افزایش بهرهوری در واحد سطح، بهبود کیفیت محصول و در نهایت، گسترش بازارهای صادراتی باشیم. این امر مستلزم همکاری نزدیک میان بخش دولتی، تحقیقاتی و خصوصی است تا بتوانیم جایگاه ایران را به عنوان قطب اول پسته جهان، بیش از پیش تثبیت کنیم.