علیرضا عباسی، نایب‌رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس شورای اسلامی، در برنامه «به وقت گفت‌وگو» درباره طرح تثبیت قیمت ۱۲ قلم کالای اساسی در میادین میوه و تره‌بار تهران، اظهار کرد: کاهش فاصله میان قیمت تولیدکننده و مصرف‌کننده از موضوعاتی است که در برنامه هفتم و در قالب توسعه تولید قراردادی و کشت قراردادی مورد توجه قرار گرفته است.
او گفت: در این چارچوب، وزارت جهاد کشاورزی و شهرداری‌ها می‌توانند با ایجاد بازارها و مراکز عرضه مستقیم یا کم‌واسطه، ارتباط میان تولیدکننده و مصرف‌کننده را تقویت کنند تا هم تولیدکننده سهم مناسب‌تری از قیمت نهایی دریافت کند و هم کالا با هزینه کمتری به دست مصرف‌کننده برسد.
عباسی اقدام شهرداری تهران در عرضه کالاهای اساسی با قیمت تثبیت‌شده را در همین راستا ارزیابی کرد و توضیح داد: شهرداری به دلیل در اختیار داشتن مکان‌های عرضه و برخورداری از ظرفیت مالی، امکان برقراری ارتباط مستقیم با کشاورزان و تولیدکنندگان را دارد و می‌تواند محصول را به‌صورت مستقیم یا قراردادی خریداری و از طریق شبکه میادین توزیع کند.
به گفته نایب‌رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس، اگر تولیدکننده از قبل نسبت به تأمین هزینه‌های تولید خود برای ماه‌های آینده اطمینان داشته باشد، امکان قرارداد بستن با قیمت مشخص و عرضه محصول با ثبات بیشتری فراهم می‌شود.
وی با اشاره به هدف‌گذاری شهرداری تهران برای تثبیت قیمت این کالاها گفت: تحقق تورم صفر برای کالاهای مشمول طرح از نظر او امکان‌پذیر است، به‌ویژه اگر خرید قراردادی و عرضه مستقیم بتواند بخشی از هزینه‌های ناشی از واسطه‌گری را حذف کند.
عباسی افزود: چنین الگویی محدود به کالاهای اساسی نیست و در محصولاتی مانند سبزی و صیفی نیز می‌توان با کاهش فاصله میان تولیدکننده و مصرف‌کننده، بخشی از هزینه نهایی را کاهش داد و در عین حال با تضمین خرید، انگیزه تولید را افزایش داد.
◉ نقدینگی؛ عامل ورود واسطه‌های متعدد به زنجیره توزیع
نایب‌رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس، کمبود نقدینگی تولیدکنندگان را یکی از دلایل اصلی شکل‌گیری واسطه‌های متعدد در بازار دانست و گفت: کشاورز از ابتدای فرآیند تولید به منابع مالی برای خرید نهاده، بذر، کود و سم نیاز دارد و اگر این منابع در اختیار او نباشد، ممکن است ناچار به پیش‌فروش محصول یا فروش آن در مزرعه با قیمت پایین‌تر شود.
او توضیح داد که در برخی موارد از زمان خروج محصول از مزرعه تا رسیدن آن به مصرف‌کننده، پنج یا شش واسطه وارد زنجیره می‌شوند و حتی ممکن است محصول در یک میدان عمده‌فروشی چند بار دست‌به‌دست شود.
عباسی تأکید کرد: اصل وجود واسطه در بازار قابل حذف نیست، اما واسطه‌های غیرضروری باید از زنجیره کنار گذاشته شوند؛ زیرا هر مرحله اضافی می‌تواند فاصله میان قیمت تولید و قیمت مصرف را بیشتر کند.
وی با اشاره به وضعیت تولید گندم گفت: کشاورزی که در آغاز فصل کشت توان خرید کافی کود، سم یا بذر را نداشته باشد، ناگزیر مصرف نهاده را کاهش می‌دهد که می‌تواند عملکرد محصول و درآمد او را پایین بیاورد و در ادامه انگیزه تولید در سال بعد را کاهش دهد.
به گفته عباسی، کاهش تولید نیز می‌تواند نیاز به واردات را افزایش دهد؛ بنابراین تأمین به‌موقع نقدینگی و تضمین خرید محصول علاوه بر حمایت از کشاورز، در حفظ و تقویت تولید داخلی نیز مؤثر است.
او ظرفیت شهرداری‌ها را در این زمینه قابل توجه دانست و گفت: شهرداری‌ها علاوه بر منابع مالی، از شبکه بازارهای روز و مراکز عرضه مستقیم برخوردارند و به همین دلیل برای اجرای چنین طرح‌هایی مزیت دارند؛ در حالی که ورود برخی دستگاه‌های دیگر مستلزم اجاره مکان و تحمیل هزینه‌های جدید است.
◉ اثرگذاری بر بازار مشروط به عرضه کافی و توزیع گسترده است
عباسی درباره امکان اثرگذاری این طرح بر بازار عمومی کالاهای اساسی نیز گفت: اگر شهرداری تهران بتواند حجم کافی کالا را تأمین و آن را به‌صورت متوازن در مناطق مختلف پایتخت توزیع کند، قیمت‌های ایجادشده در این شبکه می‌تواند بر بازار تهران و در ادامه بر بازار عمومی کشور اثرگذار باشد.
وی شرط اصلی موفقیت را دسترسی گسترده مردم به کالا دانست و تأکید کرد: عرضه محدود در چند نقطه نمی‌تواند اثر تعیین‌کننده‌ای بر بازار داشته باشد؛ بلکه باید مقدار کالا متناسب با تقاضا باشد و مراکز عرضه نیز از پراکندگی مناسبی در سطح شهر برخوردار باشند.
نایب‌رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس در پایان با اشاره به ورود مستقیم شهرداری تهران به اجرای این طرح گفت: مسئولیت اصلی تنظیم چنین حوزه‌ای در ساختار دولت و وزارت جهاد کشاورزی قرار دارد، اما شهرداری تهران در این مقطع این مسئولیت را پذیرفته و اقدامی انجام داده که از نظر او ارزشمند است.
عباسی ابراز امیدواری کرد تجربه تهران در صورت موفقیت به الگویی برای سایر شهرداری‌ها تبدیل شود و با گسترش عرضه مستقیم، خرید قراردادی و کاهش واسطه‌های غیرضروری، بخشی از فشار معیشتی بر مصرف‌کنندگان کاهش یابد.